Κόσμος Παράδοξος

Ο Κόσμος της Αθήνας του 19ου αιώνα ζωντανεύει μέσα από τις περιγραφές του διάσημου Δανού παραμυθά, Χανς Κρίστιαν Άντερσεν. Η Μυρτώ Γεωργίου Νίλσεν, στο βιβλίο :  Η Ελλάδα του Άντερσεν,  μας δίνει μία γεύση από τα Ημερολόγια του. Ήταν το πρωί της Δευτέρας 22 Μαρτίου 1841 όταν ο Χανς Κρίστιαν Άντερσεν, ανεβαίνοντας στο κατάστρωμα του Λυκούργου , είδε απέναντί του τον Πειραιά. Ήταν υποχρεωμένος (...) να μείνει στο πλοίο δυο μέρες πριν μπορέσει να αποβιβασθεί. Η γερμανική εφημερίδα Αλγκεμάινε Ζάιτουγκ είχε αναγγείλει την άφιξη του Δανού ποιητή στην Αθήνα, και επίσημοι είχαν φτάσει στο λιμάνι του Πειραιά για να τον καλωσορίσουν. Εκείνος, ακουμπισμένος στην κουπαστή του πλοίου κι αυτοί, όρθιοι στις μικρές βάρκες που είχαν νοικιάσει, αντάλλαξαν χαιρετισμούς και ευχές (...). Φτάνοντας από τον Πειραιά, ο Άντερσεν είχε κατεβεί σ' ένα μικρό ξενοδοχείο της οδού Ερμού, το Hotel de Munich , όπου "με 3 φράγκα ημερησίως" του παραχωρούσαν ένα ωραίο δωμάτιο με πρόσψη στο δρόμο...

Ο Κόσμος της Αθήνας κατά το πρώτο ήμισυ του 19ου αιώνα ζωντανεύει μέσα από την αλληλογραφία (1824-1843) του πρώτου Αυστριακού πρεσβευτή στην Αθήνα Άντον Πρόκες φον Όστεν: Τραγική μοίρα Ελληνίδων Αθήνα 28 Αυγούστου 1825 (...) ανάμεσα στις κολώνες του Θησείου κάθονταν μερικές προσφυγικές οικογένειες από την Λιβαδειά. Εδώ και χρόνια πάνω στους δρόμους, χωρίς προστασία, χωρίς ψωμί, χωρίς βοήθεια, άρρωστοι απ' τη μιζέρια και την απόγνωση, καταριόντουσαν τον πόλεμο και τους υπαίτιούς τους. Πιο βαθιά απ' όλα με συγκίνησε το βλέμμα μιας γυναίκας που έχασε τον άνδρα της πριν από λίγο από τις στερήσεις και τη μιζέρια. Είχε μπροστά της τα δυο παιδάκια της, και τα δυο άρρωστα. Με τη ματιά ασάλευτη προς τα κάτω, έδειχνε σαν να είχε παγώσει μες τον πόνο της. Δεν ζητούσε τίποτε, ωσάν να μην επιθυμούσε πια τίποτε άλλο, δεν ήλπιζε τίποτα πια για τον εαυτό της και τους δικούς της, παρά τον θάνατο. Στα αρχαία χρόνια ικέτευαν οι σκλάβοι και οι απελπισμένοι τον Θησέα που ήταν ο ...

Ο Κόσμος της Αθήνας κατά το πρώτο ήμισυ του 19ου αιώνα ζωντανεύει μέσα από την αλληλογραφία (1824-1843) του πρώτου Αυστριακού πρεσβευτή στην Αθήνα Άντον Πρόκες φον Όστεν: (Αχρονολόγητη, καλοκαίρι 1825) Η άθλια εικόνα της Αθήνας Η καταστροφή ενός τμήματος της σημερινής πόλης, κυρίως των κτιρίων που βρίσκονται στους πρόποδες της Ακρόπολης, είχε και το αποτέλεσμα να αποκαλύψει μερικές αρχαιότητες. σαρκοφάγοι, αποσπάσματα από ανδριάντες, πέτρινες επιγραφές, κτλ., βρίσκονται συχνά. Σ' ένα σπίτι είδα δυο λέοντες από λευκό μάρμαρο, τον κορμό ενός λεπτοδουλεμένου αγάλματος γυναίκας και ένα ανάγλυφο που παριστάνει με ζωηρές προεξοχές πολλές που χορεύουν αλληλοαγκαλιασμένες, απ' τις οποίες όμως είχαν αποκόψει τα κεφάλια. Η σημερινή Αθήνα δεν είναι τίποτε άλλο παρά ένα φτωχό χωριό, που από σεβασμό προς το ένδοξο όνομα το χαρακτηρίζουν πόλη. Οι δρόμοι είναι ανώμαλοι, στενοί και ακάθαρτοι σε μεγάλο βαθμό. Τα σπίτια κολλημένα κατά ελεεινό τρόπο με λάσπη και ακατέργαστες πέτρες...

Ο Κόσμος της Αθήνας κατά το πρώτο ήμισυ του 19ου αιώνα ζωντανεύει μέσα από την αλληλογραφία  (1824-1843) του πρώτου Αυστριακού πρεσβευτή στην Αθήνα Άντον Πρόκες φον Όστεν. (Αχρονολόγητη, καλοκαίρι 1825) (...) Δεν ξέρω αν σου έγραψα τίποτε, ή όχι, για τα νέα τείχη της Αθήνας. Ένα τόσο άθλιο θέαμα δεν αξίζει ούτε καν να το αναφέρει κανείς όταν γίνεται λόγος για τον Παρθενώνα. Αλλά σκέπτομαι ότι θα έχεις την περιέργεια να σου μιλήσω γι' αυτά λόγω των πολεμικών συνθηκών που επικρατούν εδώ σήμερα. Τα τείχη έχουν περίπου 20 πόδια ύψος και σε κανένα σημείο δεν περνάει το πάχος του τα 2 πόδια. Χτίστηκαν με πολύ μεγάλη βιασύνη χωρίς καμιά επιστημονική θεωρία για θέματα άμυνας, και δη το 1780 σαν προστασία κατά των κουρσάρων, μέσα σε 75 μέρες (...) Κατά την κατασκευή αυτών των τειχών κατέστρεψαν τη γέφυρα του Αδριανού πάνω από τον Ιλισό. Βρίσκουμε κι ένα σωρό άλλα αρχαία συντρίμμια στη δομή των τειχών. Οι Πύλες της Αθήνας κατά το 1821 Πέντε πύλες είναι αυτήν την εποχή α...

Στον Κόσμο της εποχής του Όθωνα στην πολιτική και κοινωνική ζωή του τόπου πρωτοστατούσαν οι Φαναριώτες, σε αντίθεση με τους απογόνους των αγωνιστών της ελευθερίας που ο ρόλος τους είχε παραμεριστεί: Ο Στουρε Λιννέρ,στο βιβλίο του, Μια Σουηδέζα στην Ελλάδα του 19ου αιώνα , μας λέει ότι σε αντίθεση με τους απογόνους των αγωνιστών της επανάστασης, οι Φαναριώτες πρωτοστατούσαν στην πολιτιστική ζωή του νεοσύστατου νεοελληνικού κράτους. Συγκεκριμένα αναφέρει: Εντελώς διαφορετική ήταν η κατάσταση όσον αφορά τους Φαναριώτες. Πάρα πολλοί απ’ αυτούς είχαν γυρίσει στην Ελλάδα μετά την απελευθέρωση και είχαν συγκεντρωθεί κυρίως στην Αθήνα. Την εποχή της Φρεντρίκας αυτοί ήταν που κυριαρχούσαν στη λογοτεχνία και γενικά στην καλλιτεχνική ζωή της Ελλάδας κι αυτό είχε τόσο θετικά, όσο και αρνητικά αποτελέσματα. Ένα από τα θετικά ήταν ότι χάρη σ’ αυτούς η Ελλάδα είχε ήδη συνδεθεί με τα ευρωπαϊκά, κυρίως τα γαλλικά λογοτεχνικά ρεύματα τόσο στενά, όσο σε καμιά άλλη περίοδο της ιστορίας του νέ...

Ο Κόσμος της Αθήνας του 1854 και η επιδημία χολέρας: Ο Στούρε Λιννέρ στο βιβλίο του : Μια Σουηδέζα στην Αθήνα του 19ου αιώνα , αναφέρεται και στο χρονικό διάστημα πριν την άφιξη της Φρεντρίκας Μπρέμερ στην Αθήνα, όταν η επιδημία χολέρας είχε απλώσει τα θανατηφόρα πέπλα της πάνω από την πόλη. Λέει, σχετικά: Μερικά χρόνια πριν από εκείνη την περίοδο, τα αγγλικά και τα γαλλικά στρατεύματα που κατέλαβαν τον Πειραιά, έφεραν μαζί τους και τη χολέρα(Μάιος 1854). Οι κάτοικοι της πόλης έμειναν ανυπεράσπιστοι μπροστά στο διπλό κακό που τους βρήκε με τον ερχομό του κατακτητή. Η χολέρα αφάνιζε τους ανθρώπους στο πέρασμά της. Εμβόλια δεν υπήρχαν τότε. (Στη Στοκχόλμη την ίδια περίπου εποχή οι μανάδες προσπαθούσαν να προστατέψουν τα παιδιά τους από την επιδημία, κρεμώντας τους γύρω από το λαιμό πάνινα σακκουλάκια με θειάφι, σκόρδο, φυλαχτά και παράξενα άλλα γιατροσόφια που τους έδιναν οι κομπογιαννίτες). Όταν η επιδημία έφτασε στο χειρότερό της σημείο, πέθαιναν στην Αθήνα διακόσια πενή...

Ο Κόσμος της Αθήνας του χθες: όταν στην Αθήνα υπήρχαν φοινικόδεντρα και στους δρόμους κυκλοφορούσαν τραμ: Η φωτογραφία τραβήχτηκε περίπου το 1925. Τότε που τα φοινικόδεντρα και άλλα φυτά κοσμούσαν τον κήπο του Πανεπιστημίου, της Βιβλιοθήκης και της Ακαδημίας Αθηνών. Στο κέντρο, πίσω από τον κήπο διακρίνεται το Οφθαλμιατρείο, έργο του Τόμας Χάνσεν και του Λύσανδρου Καυταντζόγλου και ακριβώς από πίσω του φαίνεται ο Αγιος Διονύσιος των Καθολικών που σχεδιάστηκε από τον Γερμανό αρχιτέκτονα Λέο φον Κλέντσε αλλά τροποποιήθηκε από τον Καυτατζόγλου. Στη φωτογραφία φαίνονται τα τραμ που κυκλοφορούσαν στον μήκους περίπου 1.200 μ. δρόμο εκείνη την εποχή. Τότε η Πανεπιστημίου ήταν διπλής κατεύθυνσης και παρέμεινε έτσι μέχρι την περίοδο λίγο μετά τον εμφύλιο πόλεμο. Σήμερα η κίνηση των οχημάτων γίνεται με κατεύθυνση προς την Ομόνοια και μόνο τα λεωφορεία κινούνται στο αντίθετο ρεύμα μέσω μίας λωρίδας κυκλοφορίας. Δρόμος όπου έχουν γυριστεί πολλές σκηνές από ελληνικές ταινίες φιλο...

Ο Κόσμος της Αθήνας μετά την Επανάσταση του 1821 αναπτύσσεται, η κοινωνία εξελίσσεται, σταδιακά, δημιουργώντας ένα κοινωνικο- πολιτιστικό περιβάλλον στο οποίο οι αγωνιστές της ελευθερίας μπαίνουν σε δεύτερο πλάνο. Ο Στούρε Λιννέρ στο βιβλίο του “Μια Σουηδέζα στην Ελλάδα του 19ου αιώνα" γράφει και για το πως βλέπει η Φρεντρίκα Μπέμερ την εξέλιξη του κοινωνικού και πολιτιστικού περιβάλλοντος των Αθηνών. Συγκεκριμένα, λέει: Οι Αθηναίοι διαμόρφωσαν λοιπόν με γρήγορο ρυθμό μια εξωτερική εικόνα της πόλης σε δυτικοευρωπαϊκά πρότυπα. Γινόταν όμως το ίδιο στον κοινωνικό και τον πολιτιστικό τομέα; Στην Ελλάδα, που στη δεκαετία του 1830 αναδυόταν αργά αλλά σταθερά από τα ερείπια και τις στάχτες του παρελθόντος, οι αγωνιστές της ελευθερίας ήταν το πιο γραφικό και συγκινησιακό στοιχείο. Κεντρικά πρόσωπα στα δημοτικά τραγούδια και στους λαϊκούς θρύλους και σημείο έλξης του θαυμασμού των συμπατριωτών τους, άφηναν τώρα τις σπηλιές τους στα βουνά και στα λαγκάδια και κατέβαιναν στις πόλ...

Ο Κόσμος της Αθήνας της εποχής του Όθωνα βρίσκει καταφύγιο δροσιάς στον Εθνικό Κήπο (την εποχή εκείνη λεγόταν Βασιλικός Κήπος) Γραφει ο Στούρε Λιννέρ στο βιβλίο του: “Μια Σουηδέζα στην Ελλάδα του 19ου Αιώνα: Η Φρεντρίκα αναζητεί με ευχαρίστηση καταφύγιο στο μεγάλο κήπο που είχε κατασκευάσει η βασίλισσα. “ Αχ! με τι αφθονία ανθίζουν οι τριανταφυλλιές μετά τη βροχή. Πόσο ωραία μοσχομυρίζουν γλυκό αμύγδαλο οι μεγάλες γιαπωνέζικες μουσμουλιές. Και οι μικρές κινέζικες μανταρινιέςφαίνονται σαν τρελλές, με τα άφθονα λουλούδια τους και τους λαμπερούς καρπούς τους, που κρέμονται απ’ αυτές ταυτόχρονα. Οι γαλατσίδες με τα μεγάλα πορφυρά άνθη τους, σε κοιτάζουν παράξενα μέσα από το σκοτεινό πευκόδασος, που είναι ταυτόχρονα στολισμένο μ’ ένα σύννεφο από κατακίτρινα μήλα πάνω στις μηλιές ”. Σ’ αυτό το πανέμορφο, ονειρεμένο τοπίο με τα δέντρα και τους θάμνους του ανθισμένα, με τα συντριβάνια του, τους κύκνους και τους φλαμίνγκος, έκανε τους περιπάτους της η Φρεντρίκα, μέσα σε σκιερά δρομάκ...

Ο Κόσμος των Αθηνών ξεπροβάλλει μέσα από τα ερείπια που άφησε η πολύχρονη Οθωμανική κατάκτηση: Κατά την περίοδο της άφιξης του Όθωνα στην Αθήνα, το 1834, δεν ήταν μόνο η Ακρόπολη ένας σωρός ερειπίων. Ο Στούρε Λιννέρ, στο βιβλίο του: “Μια Σουηδέζα στην Ελλάδα του 19ου αιώνα”, στο κεφάλαιο: “ Ο κόσμος ξυπνάει στην κοιλάδα της Αθήνας ”,  γράφει: Αλλά και η υπόλοιπη Αθήνα είχε λεηλατηθεί και παραμορφωθεί από κατακτητές ή κατά τον απελευθερωτικό πόλεμο. Στις αρχές της δεκαετίας του 1830 δεν είχαν απομείνει στην πόλη παρά μερικές εκατοντάδες πλινθόκτιστες καλύβες ανάμεσα στα χαλίκια και άλλα ερείπια. Ο Έντουανρντ Σωμπέρ που προσκλήθηκε στην Αθήνα μαζί με τον Λέον φον Κλέντζε και το Σταμάτιο Κλεάνθη, για να καταρτίσουν ένα πολεοδομικό σχέδιο για την πόλη, κατάφερε να βρει κατάλυμμα για να στεγαστεί, αλλά αυτό δεν είχε παράθυρα. Τα παράθυρα ήταν άγνωστο είδος πολυτελείας εκείνη την εποχή. Ο αρχαιολόγος Ρος προσπαθούσε να αντιμετωπίσει το χειμωνιάτικο ψύχος κατασκευάζον...

Ο Κόσμος της εποχής του Όθωνα,μέσα από τις περιγραφές της Φρεντρίκα Μπρέμερ, σημαντικής Σουηδής  πρωτοπόρου συγγραφέως ρεαλιστικών μυθιστορημάτων του 19ου αιώνα, η οποία  επισκέφτηκε και περιηγήθηκε το νεοσύστατο ελληνικό κράτος. Ο Κόσμος της Αθήνας, της εποχής εκείνης, γύρω και επί της  Ακροπόλεως των Αθηνών, προσπαθεί να αποβάλλει την οθωμανική επιρροή  αιώνων. Μέσα από ένα σωρό πλίνθων και κεράμων ατάκτως ερριμμένων, ξεπροβάλλει η Ακρόπολη, προσπαθώντας να ανακτήσει κάτι από την αίγλη του ενδόξου παρελθόντος. "Ο κόσμος ξυπνάει στην κοιλάδα της Αθήνας Ο βασιλιάς Όθων το 1834, έφτασε στην Αθήνα ως πρώτος βασιλέας της  ελεύθερης Ελλάδας, η Δύση είχε από πολλά χρόνια πριν υμνήσει ενθουσιωδώς την Ακρόπολη, ως την  εστία του τέλειου και του ωραίου πάνω στη γη. Πως ήταν όμως η πραγματικότητα εκεί πάνω στο βράχο, την εποχή εκείνη, πενήντα χρόνια μετά τον Βίνκελμαν και δύο χρόνια μετά το θάνατο του Γκαίτε; Η Ακρόπολη έδινε εκείνη την εποχή την εικόνα ...