Η Ακρόπολη στην εποχή του Όθωνα

Ο Κόσμος της εποχής του Όθωνα,μέσα από τις περιγραφές της Φρεντρίκα Μπρέμερ, σημαντικής Σουηδής  πρωτοπόρου συγγραφέως ρεαλιστικών μυθιστορημάτων του 19ου αιώνα, η οποία  επισκέφτηκε και περιηγήθηκε το νεοσύστατο ελληνικό κράτος.
Ο Κόσμος της Αθήνας, της εποχής εκείνης, γύρω και επί της  Ακροπόλεως των Αθηνών, προσπαθεί να αποβάλλει την οθωμανική επιρροή  αιώνων. Μέσα από ένα σωρό πλίνθων και κεράμων ατάκτως ερριμμένων, ξεπροβάλλει η Ακρόπολη, προσπαθώντας να ανακτήσει κάτι από την αίγλη του ενδόξου παρελθόντος.

"Ο κόσμος ξυπνάει στην κοιλάδα της Αθήνας
Ο βασιλιάς Όθων το 1834, έφτασε στην Αθήνα ως πρώτος βασιλέας της  ελεύθερης Ελλάδας, η Δύση είχε από πολλά χρόνια πριν υμνήσει ενθουσιωδώς την Ακρόπολη, ως την  εστία του τέλειου και του ωραίου πάνω στη γη.

Πως ήταν όμως η πραγματικότητα εκεί πάνω στο βράχο, την εποχή εκείνη, πενήντα χρόνια μετά τον Βίνκελμαν και δύο χρόνια μετά το θάνατο του Γκαίτε;

Η Ακρόπολη έδινε εκείνη την εποχή την εικόνα ενός απίθανου συρφετού. Ο Παρθενώνας, ο ναός της Παρθένου, είχε ατιμαστεί από τα χαρέμια των Τούρκων. Επιπλέον ήταν κατεστραμμένος ύστερα από τις  εκρήξεις της παρακείμενης πυριτιδαποθήκης κατά την πρόσφατη πολιορκία. Είχε δε μετατραπεί σε τζαμί και ένας μιναρές υψωνόταν στη δυτική πτέρυγα.

Όσο για το ναό της Νίκης, αυτός είχε εξαφανιστεί. Οι Τούρκοι τον είχαν χρησιμοποιήσει για να κατασκευάσουν ένα οχυρό πάνω στο βράχο.

Τα προπύλαια, στο βαθμό που παρέμεναν στη θέση τους έμοιαζαν περισσότερο με μεσαιωνικό πύργο με πυργίσκους και κάστρα, καθώς οι δούκες των Αθηνών είχαν κάνει διορθωτικές παρεμβάσεις σ' αυτά.

Το Ερεχθείο έδινε ακόμη την εικόνα χαρεμιού. Δίπλα σε όλα τ' άλλα υπήρχαν τούρκικες παράγκες και υπόστεγα, καθώς επίσης και μια παράγκα για τη βαυαρική φρουρά.

Ωστόσο, οι στρατιωτικοί αποχώρησαν σιγά-σιγά από την Ακρόπολη και η ιστορία του βράχου ως φρούριο πήρε επιτέλους τέλος. Έτσι τώρα άρχισαν οι εργασίες για τον καλλωπισμό της.

Τα Προπύλαια απαλλάχτηκαν από τις ενοχλητικές  προσθήκες. (Στο Μόναχο, την Αθήνα του Ίσαρ,όπως το αποκαλούσε ο ο Λουδοβίκος ο 1ος είχε κτίσει ένα ομοίωμα τους, σε ανάμνηση του γεγονότος ότι ο γιος  του είχε γίνει  βασιλιάς της Ελλάδας. Ο Όθων είχε στείλει ελληνικά νομίσματα για να τα τοποθετήσουν στα θεμέλια και το όνομά του χαράχτηκε πάνω στις κολόνες μαζί με τα ονόματα των ηρώων του ελληνικού αγώνα της ελευθερίας ...)

Τα κατάλοιπα του ναού της Νίκης βρέθηκαν ανάμεσα στα υλικά με τα οποία οι Τούρκοι είχαν κτίσει κάποιο οχυρωματικό έργο και χρησιμοποιήθηκαν για να αναστυλωθεί ο ναός. Μπροστά στο αρχιτεκτονικό του  γραφείο, στην κατοικία του στο Βερολίνο, ο Σίνκελ* ονειρευόταν πως θα μπαζώσει όλο το χώρο του βράχου, για να μπορέσει έτσι να χτίσει στην ίδια την Ακρόπολη το  παλάτι του νέου βασιλιά!

Σύμφωνα με τα σχέδια του, θα μπορούσε κανείς περνώντας τα Προπύλαια να μπει σ' έναν κήπο με απαστράπτουσες,  κάτασπρες  μαρμάρινες κιονοσειρές, σκιερά δασύλια κυπαρισσιών και συντριβάνια. Ένα παλάτι, άξιο της μοναρχίας των Βίτελσμπαχ που θα περικύκλωνε με τις διάφορες πτέρυγες του τις κολόνες του Παρθενώνα και τις καρυάτιδες του Ερεχθείου.

Αυτά τα σχέδια δεν εφαρμόστηκαν ακριβώς στην πράξη. Η Φρεντρίκα είχε ακόμη τη δυνατότητα να κάνει περιπάτους εκεί πάνω, "μέσα σ' ένα πραγματικό χάος από θραύσματα διακοσμητικών στοιχείων, χέρια, πόδια, κεφάλια κουρτίνες, κολόνες,βωμούς, μετώπες".

Χρειάστηκε πολύς χρόνος, ώσπου να γίνει δυνατό να απομακρυνθεί το χαλίκι που  υπήρχε εκεί και που σε πολλά σημεία κάλυπτε τα πεσμένα μνημεία.  Η Φρεντρίκα εννοεί με την περιγραφή της στο σημείο αυτό τα έργα του Πιττακή, που άρχισαν το 1854 και διήρκεσαν οχτώ χρόνια.

Παρεμπιπτόντως να αναφέρουμε ότι κατά τα  έργα αυτά αποκαλύφθηκαν το θέατρο του Διονύσου και του Ηρώδου του Αττικού στη νότια πλευρά της Ακρόπολης."

Απόσπασμα από το βιβλίο του Στούρε Λιννέρ
Μια Σουηδέζα στην Ελλάδα του 19ου αιώνα, εκδ. Προσκήνιο, σ.σ. 80-82
Οι φωτογραφίες είναι από το διαδίκτυο